sgkrehber.com

Uzunca bir süre önce gündeme gelen kamu personel reformu tartışmalarının şimdilerde adının dahi anılmamasını anlamak mümkün değildir. Yıllar önce gündeme gelen reform ihtiyacının gündemden düşmesinin sorgulanması gerektiğini düşünüyoruz. Halbuki kamu personel reformuna ciddi bir ihtiyaç olduğu tartışmasız bir gerçektir.

Kamu kesiminde nasıl bir istihdam şekline yer verilmesi gerektiği 1982 Anayasası’nın 128’inci maddesinde yer verilmiştir. Bu maddede; devletin, KİT’lerin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği ile memurlar ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin yasa ile düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu kurum ve kuruluşlarındaki istihdam biçimlerine baktığımızda; 1- Memurlar, 2- Diğer kamu görevlileri; a) Askeri personel, b) Hakim ve savcı, c) Akademik personel, 3- Sözleşmeli personel; a) 657 Sayılı DMK 4/B, b) 4924 Sayılı Kanun’a göre istihdam edilen sözleşmeliler, c) KİT personeli (399 Sayılı KHK), d) Diğer sözleşmeli personel (Teşkilat Kanunlarında yer alan), 4- Geçici personel ve 5- İşçilerin istihdam edilmekte olduğunu görüyoruz.

Ayrıca, çok sayıda Kanun ve KHK’de de personelin mali ve sosyal hakları ile istihdam şekillerine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. Genellikle de bu düzenlemelerin kurumların teşkilatlarını düzenleyen mevzuatta yer aldığı görülmektedir. 666 sayılı KHK ile mali düzenlemeler büyük oranda tekleştirilmiştir.

1-Mevzuatın dağınıklığı, karmaşıklığı yanında yapılan değişikliklerle sistemin temel mantığının bozulması.

2-Personel dağılımının dengesizliği ve aynı görevi yürüten personel arasındaki statü farklılıkları.

3- Hala kamu kurumlarında görev tanımlarının ve norm kadronun olmayışı.

4- Şeffaf ve katılımcı yönetimin sağlanamaması ve gelişen şartlara uyum sorunu.

5- Çalışanla üst yönetici arasındaki ani geçişlerin rutin hale gelmesi.

6- İşportacı yöneticilerin çoğalmasına yönelik zeminin yaygınlaşması.

8- Personel sisteminin verimliliği teşvik edici yönünün olmayışı.

9- Kurumsal düzenlemelerle genel sistemin dışına çıkma eğilimi.

10- Maaşların hesaplanmasında aynı veya farklı niteliklerde ve değişik adlar altında düzenli veya düzensiz çok fazla ödeme unsurunun bulunması.

11- Alınan maaş ile emekli aylığı arasında ek göstergedeki dengesizlik nedeniyle ciddi farkların oluşması. 5510 sayılı Kanun’la bu konu çok büyük bir sorun haline gelecektir.

13- Asli ve sürekli kamu hizmeti tanımının yapılmamış olması nedeniyle 657 sayılı Kanunda yapılan memur tanımının ve bu çerçevede oluşturulan hizmet sınıflarının Anayasadaki tanıma çok uygun olmaması.

14- Hizmet alımı usulü ile yaptırılacak birçok hizmetin memurlara yaptırılması.

15- Sınavsız personel alımının sınırlarının iyi tespit edilmemesi.

16- Gerek olmadığı halde birçok memur kadrosuna atamanın müşterek kararname ile yapılması.

17- Müktesep hak kavramının açık bir şekilde kanuni tanıma kavuşturulamaması.

19- Oluşan kamu zararının sendikalara fatura edilmemesi nedeniyle memurların fiili grevinin önüne geçilemeyişi.

20- On binlere ulaşan bankamatik memurlarının oluşturduğu sorunun çözülemeyişi.

21- Memur güvencesi ile maaş dengesi arasındaki ters orantının ısrarla orantıya döndürülme çabaları. Yani hem maaş yüksek olsun hem de iş güvencesi olsun ısrarının oluşturduğu çıkmaz.

22- Kamu personel yönetiminin sahipsizliği ve milyonlara ulaşan kamu personel sayısının dahi net olarak bilinemeyişi.

23- Personel konularındaki ikincil mevzuatın çoğunun 1980 askeri darbesinden sonra yürürlüğe girmiş olması ve halen değiştirilmemesi.

25- Öğretim elemanlarının ücretlerini ve çalışma esaslarını düzenleyen mevzuatın demode olması.

26- Bakan yardımcılığının istisnai kadrolar arasına alınarak kamu hizmeti olmayanların bu kadrolara atanması neticesinde sistemin sorun üretmeye başlaması.

Fazla uzatmadan konu uzmanlarından oluşturulacak bir uzman heyetine sistem analizi yaptırılarak bu çerçevede hazırlatılacak bir kanun taslağının bir an önce hayata geçirilmesi elzemdir. Hatta personel reformu algısının beklentiyi yükselttiği dikkate alındığında paketler halinde en acil konulardan başlanarak mülga düzenlemelerin ayıklanması sağlanarak güncellemeler yapılmalıdır. Ayrıca, daha önceki yıllarda hazırlanan birçok taslak metin, yapılacak çalışmayı daha da kolaylaştıracaktır.

Yukarıda da belirtmiş olduğumuz üzere, kamu personelinin yaşadığı sorunlar ve çözümleri net olarak bilindiği için işin çok fazla uzayacağını düşünmüyoruz. Bu çerçevede, atılacak yanlış adımların sorunu içinden çıkılmaz hale getireceğini de açıkça ifade etmek isteriz. Yine konu uzmanı olmayanların gereksiz müdahalelerine de fırsat verilmemesi oldukça önemlidir. Aksi takdirde konu başlamadan çıkmaza girecektir.