Çalışanlar dikkat! Ücreti ödenmeyen işçilerin hakları nelerdir?

sgkrehber/ÖZEL

Maaşı ödenmeyen veya geç ödenen çalışanların hakları, son dönemde en çok sorunun geldiği alanlar oldu.

Öncelikle ücret nedir?

Mevzuatımıza göre, bir hizmet veya emek karşılığında alınan paraya ücret deniliyor. Ücret genel olarak toplu iş sözleşmesi veya bireysel iş sözleşmesi ile belirlenebilir. Ödeme biçimi açısından da zamana göre; aylık, haftalık şeklinde olabiliyor. Bazı durumlarda ise parça başına ya da her ikisi birden uygulanıyor. Ücretin içine ise, prim, komisyon, ikramiye, kardan pay alma gibi kalemlerde giriyor.

ÜCRETİN GEÇ ÖDENMESİ DURUMU

Çalışma hayatı mevzuatına göre, işverenin temel görevi çalıştırdığı personelin maaşlarını düzenli ödemektir. Ancak birçok işletme ekonomik krizi veya nakit sıkıntısını gerekçe göstererek, ücretleri zamanında ödemiyor. Bazı durumlarda iki üç aylık gecikmeler yaşanabiliyor.

Ücretin geç ödenmesi ne anlama geliyor. Hukuki olarak öncelikle ücretin geç ödendiğinin tespit edilmesi veya kanıtlanması gerekiyor. Bunun içinde, ücretin geç ödendiğinden bahsedebilmek için, ücretin ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir sebep olmaksızın, ücretin ödenmemesi söz konusu olacak. Buradaki mücbir sebep nedir? Mücbir sebep işverenin iradesi dışında gerçekleşen olaylardır.

Örneğin yangın, sel, hastalık gibi işverenin iradesi dışında gerçekleşen olaylar mücbir sebep sayılır. Bu tür olayların dışında, maaşların 20 gün ödenmemesi, ücretin geç ödenmesi sınıfına giriyor. Ekonomik kriz ise mücbir sebepleri arasında yer almıyor. Bu konuda açılan iş davalarında Yargıtay'ın vermiş olduğu birçok emsal karar var. İşverenler, ekonomik krizi gerekçe göstererek çalışanlarının maaşlarında kesintiye gidemezler veya ücretlerin ödenmesini geciktiremezler. Ayrıca, ekonomik kriz nedeniyle çalışanlar işten atılamaz. Bu tür durumlarda açılan davalar, işçiler lehine sonuçlanıyor.

MAAŞI GEÇ ÖDENEN ÇALIŞAN NE YAPMALI?

Mevzuata göre, işveren tarafından işçinin maaşı kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına aykırı olarak ödenmezse, ihbar tazminatı bildirim süresi beklenmeksizin istifa edilebilir. Bu hak sadece maaşın ödenmemesi veya eksik ödenmesinde değil, ücretlerin geç ödenmesinde de kullanılabilir.
Çalışan, bu tür durumlarda haklı nedenlerle istifa etmiş sayılacaktır. Ve sözleşme ve kanunlardan doğan tüm ücret alacaklarını ve kıdem tazminatı ile diğer alacaklarını işverenden talep edebilecektir. Ancak burada işçinin dava açmadan önce işverene 'ihtarname' göndermesi daha uygun olacaktır. Çalışanlar geriye dönük beş yıllık süre için ücretlerini isteyebileceklerdir. Burada gününde ödenmeyen ücretlere en yüksek mevduat faizi uygulanması söz konusu olacaktır.