sgkrehber.com

Sayıştay raporunda yer alan "Genel Müdür müracaat eden işletici adaylarından uygun gördüklerine +10 puana kadar takdir hakkı kullanabilecektir." kuralı gereğince 2023 yılında toplam 140 adet işletici seçimi yapıldığı, bu seçimlerin yukarıda belirtilen kriterler esas alınarak yapılan puanlama suretiyle gerçekleştirildiği, işletici adayı olarak başvuran kişi ve/veya firmaların büyük bir kısmının aynı puanlara sahip olduğu, hatta puan olarak diğer adaylardan daha düşük değerlendirme puanına sahip kişilerin Genel Müdürün takdir hakkı puanı kullanılarak işletici olarak seçildiği anlaşılmış, dolayısıyla işleticilerin seçiminde Genel Müdürün takdir hakkı puanının ana belirleyici olduğu görülmüştür.

Görüleceği üzere, Gençlik ve Spor Bakanlığı’na bağlı yurtlardaki kafeterya, berber ve lokantalar için işletici olarak başvuran kişi ve firmalar arasında düşük puan alanlara Genel Müdür takdiriyle ihale verildiği Sayıştay tarafından tespit edilmiştir.

Raporda konuyla ilgili olarak şu ifadelere yer verilmiştir:

Bakanlık Tarafından İşletilen Yurtlardaki İşletici Seçiminde Değerlendirme Kriterlerinin Bulunmaması ve Küçük İşletmelerin Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Güncel Mevzuat Düzenlemesine İhtiyaç Bulunması

Bakanlığa bağlı yurtlardaki kafeterya, lokanta, kantin, berber, bayan kuaförü vb. alanların işletilmesine yönelik işletici seçimlerine ilişkin ilgili mevzuatında değerlendirme kriterlerine yer verilmediği ve halihazırda uygulanmakta olan Usul ve Esaslar’ın mevzuatsal alt yapısının yetersiz olduğu görülmüştür.

351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu’nun 36’ncı maddesinde; yurtların bünyesindeki kantin ve yemekhanelerin işlettirilmesinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmadığı, bu hususta uygulanacak usul ve esasları belirlemeye Gençlik ve Spor Bakanlığının yetkili olduğu ifade edilmiştir.

Bu doğrultuda 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanununun Uygulanmasına ait Yönetmelik ile Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği’ne dayanılarak Yönetim Kurulunun 16.08.2017 tarih ve 915 no.lu Kararı ile yeniden düzenlenen Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü Küçük İşletmelere İlişkin Usul ve Esaslar, Kurum tarafından işletilen yurtlardaki işletici seçimi ile küçük işletmelerin idare, işletme ve denetlenmesine dair hususları kapsayan alt düzenleme olarak kabul edilmiştir.

Söz konusu Usul ve Esaslar kurum web sitesinde yayımlanmamış olup, idare tarafından işletici adayı olmak için başvuran kişi ve firmalara başvuru esnasında dosya ekinde sunulmaktadır.

Usul ve Esaslar’ın 7’nci ve 8’inci maddelerinde; işletici adayı olarak müracaat edenlerde aranacak genel ve özel şartlar bentler halinde sayılmış, 10’uncu maddesinde; işletici seçimine ait işlemlerin bir ihale niteliği taşımadığı, Genel Müdürlüğün işletici seçimini yapıp yapmamakta serbest olduğu ifade edilmiş, ancak Usul ve Esaslar’ın geri kalanında başvuru kriterlerini karşılayan işletici adayları arasındaki seçimin hangi değerlendirme kriterleri doğrultusunda yapılacağına dair herhangi bir belirlemeye gidilmemiştir.

Genel Müdürlük tarafından yapılan uygulamada ise işletici seçiminde adayların durumlarının aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurularak değerlendirildiği anlaşılmıştır.
• Ticari Sicil: Adayın talepte bulunduğu işletme dalında Ticaret Odası veya ilgili meslek kuruluşuna kayıtlı olduğu sürenin her 6 aylık dilimi için +5 puan verilmektedir. 2 yıldan fazla olan süreler değerlendirilmemektedir.
• Vergi Tespiti: İşletici adayının bir önceki yıl itibari ile hangi işyeri için ödediğine bakılmaksızın ödemiş olduğu her brüt asgari ücret tutarı kadar vergi için +2 puan verilmektedir. 10 kat brüt asgari ücret tutarından fazla vergiler değerlendirmeye alınmamaktadır.
• Tahsil Durumu: Lise ve dengi okul mezununa +1 puan, fakülte ve yüksekokul mezununa +3 puan verilmektedir. İşletici adayı tüzel kişilikse, tüzel kişiliği temsile haiz olan ve buna ilişkin imza sirküleri ibraz edenlerin tahsil durumları puanlanmaktadır.
• Kesin Teminat: İşletici adayı kesin teminatı nakit olarak yatırmayı taahhüt etmiş ise +10 puan verilmektedir.
• Belgeli Aşçı: Lokanta-kantin işletmelerinde Millî Eğitim Bakanlığı veya Kültür ve Turizm Bakanlığı onaylı ustalık belgesine haiz aşçılarla, üniversitelerin fakülte veya yüksekokullarının aşçılık bölümünden mezun aşçı çalıştırmayı taahhüt edenlere +7 puan verilmektedir.
• Genel Müdürün Takdir Hakkı: Genel Müdür müracaat eden işletici adaylarından uygun gördüklerine +10 puana kadar takdir hakkı kullanabilecektir.

Bununla beraber, işletici adayı olan kişi ve/veya firmalara yukarıda yer alan değerlendirmeye esas kriterler ve puanlama usulü konusunda İdare tarafından herhangi bir bilgi verilmemekte olup adaylara sadece yapılan değerlendirmeye göre işletici olup olmadıkları hususu bildirilmektedir.

İdare tarafından işletici seçimine ilişkin olarak gönderilen puantaj cetveli incelendiğinde; 2023 yılında toplam 140 adet işletici seçimi yapıldığı, bu seçimlerin yukarıda belirtilen kriterler esas alınarak yapılan puanlama suretiyle gerçekleştirildiği, işletici adayı olarak başvuran kişi ve/veya firmaların büyük bir kısmının aynı puanlara sahip olduğu, hatta puan olarak diğer adaylardan daha düşük değerlendirme puanına sahip kişilerin Genel Müdürün takdir hakkı puanı kullanılarak işletici olarak seçildiği anlaşılmış, dolayısıyla işleticilerin seçiminde Genel Müdürün takdir hakkı puanının ana belirleyici olduğu görülmüştür.

Diğer yandan Usul ve Esaslar’ın dayanağını teşkil eden üst düzenlemeler olan; 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanununun Uygulanmasına Ait Yönetmelik ile Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliğini mülga eden Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Küçük işletmeler” başlıklı 43’üncü maddesi yürürlükten kaldırılmış bulunmaktadır. Bu durum, halihazırda uygulanmakta olan Usul ve Esaslar’ı yasal alt yapıdan yoksun hale getirmiştir.

Yukarıda yer alan tespitler ve mevzuat hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Usul ve Esaslar’da işletici seçimine ilişkin değerlendirme kriterlerine yer verilmediği, işletici adaylarının hangi kriterlere göre değerlendirildiklerine dair bilgiden yoksun bulundukları, bu durumun aynı zamanda seçim sonuçlarına itiraz müessesesinin işletilmesinin önünde bir engel teşkil ettiği, ayrıca kurum web sitesinde yayımlanmayıp işletici adaylarına dosya ekinde sunulan Küçük İşletmelere İlişkin Usul ve Esaslar’ın dayanağını teşkil eden mevzuat hükümlerinin yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle mevcut uygulanan Usul ve Esaslar’ın
yasal alt yapıdan yoksun kaldığı anlaşılmaktadır.

Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup ilerleyen süreçte işletici seçimine yönelik değerlendirme kriterlerinin internet ortamında şeffaf bir şekilde yayımlanacağı, ayrıca Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurtlarında Bulunan Yemekhane, Kantin ve Diğer İşletmeler Yönetmeliği  çalışmalarının tamamlanmak üzere olduğu ifade edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; yurtlardaki küçük işletmelerin çalışma usul ve esaslarını düzenleyen hukuki alt yapısı sağlam yeni bir düzenlemenin, işletici seçimlerine ilişkin değerlendirme kriterlerini de içerisinde barındıracak şekilde hayata geçirilmesinin, uygulamada oluşabilecek tereddütlerin giderilmesine katkı  sağlayacağı değerlendirilmektedir.