sgkrehber.com

18 yaşın altında babasının veya ennesinin işyerinde sigortalı çalışanların sigortalılıkları Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca kabul edilmemektedir. Cumhuriyet gazetesi yazarı Nergis Şimşek konuyu Yargıtay kararı çerçevesinde değerlendirdi. Nergis yazısında şu ifadelerde bulundu:

"5510 sayılı kanunun “sigortalı sayılmayanlar” başlıklı 6. maddesinde, işverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşi sigortalı sayılmamakla birlikte, işyerinde çalışan çocukları, ana, baba ve kardeşleri için herhangi bir istisna hükmü yer almadığından, bunlar hizmet akdine dayanarak çalıştıkları takdirde sigortalı sayılmaktadır.

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) 22/2/2013 tarihli ve 2013/11 sayılı genelgesinde; baba veya anasına ait işyerinde çalışan mümeyyiz küçüklerin vasinin iştiraki ile yazılı olarak yapılmış ve hâkim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi mevcut olmadıkça sigortalı sayılmalarına imkân bulunmadığına, bununla beraber işverenin 18 yaşını bitirmiş veya 18 yaşından evvel evlendiğinden reşit sayılmış çocukları için hizmet akdi mevcut ise sigortalı sayılacakları öngörülmüştür. Genelgedeki bu hüküm, elbette kurumca sahte sigortalılık bildiriminin engellenmesi gerekçesiyle konulmuş olabilir. Çünkü gerçekten çocukları için muvazaalı bildirim yapan işverenler olabilir.

Ancak, SGK tarafından, 5510 sayılı kanunda olmayan bir hüküm genelge ile uygulamaya konulmuştur. Konuyla ilgili olarak 5510 sayılı kanunda, Türk Medeni Kanunu’nun 345. maddesine yapılmış bir atıf bulunmadığı gibi, anılan madde hükümlerine aykırı davranılması halinde sigortalılık koşullarının oluşamayacağına yönelik herhangi bir düzenlemeye de yer verilmemiştir. Buna karşın, kurumca hizmet akdi unsurlarına tabi olarak ana veya babaya ait işyerinde çalışan çocukların 18 yaşın altında geçen çalışmaları genelge talimatına istinaden iptal edilmektedir.

Son zamanlarda bu tür hizmet iptalleri dava konusu edilmeye başlanmış (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 23/2/2023 tarihli ve 2023/1400 esas, 2023/1658 sayılı kararı) ve mahkeme kararlarında; çocukların ana veya babasının işyerinde geçen 18 yaş altındaki çalışmalarının fiili olması ve hizmet akdi unsurlarının (iş, ücret, hukuki bağımlılık ve zaman) gerçekleşmiş olması halinde geçerli sayılması gerektiği belirtilmiştir.

Dolayısıyla, SGK’nin bu konuda kurum aleyhine sonuçlanan mahkeme kararlarına da göz önüne alarak uygulamasını değiştirmesi ya da 5510 sayılı kanunda düzenleme yapması gerekmektedir."